Akademickie Biuro Karier - aktualności

Myślenie analityczne jako atut na rynku pracy. Jak rozwijać je podczas studiów?

Myślenie analityczne: jak rozwijać je podczas studiów

Przygotowanie prezentacji, ocena wyników badań czy wybór najlepszego rozwiązania w projekcie zespołowym mają ze sobą więcej wspólnego, niż mogłoby się wydawać. Każde z tych zadań wymaga uporządkowania informacji, przyjrzenia się dostępnym możliwościom i wyciągnięcia wniosków. Właśnie w takich sytuacjach studenci ćwiczą myślenie analityczne – nawet jeśli na co dzień nie zajmują się analizą danych.

Kompetencja ta ma znaczenie również dla przyszłej kariery. W raporcie Światowego Forum Ekonomicznego z 2025 roku siedem na dziesięć badanych firm uznało myślenie analityczne za jedną z najważniejszych umiejętności potrzebnych w pracy. Żadna inna umiejętność nie była wskazywana równie często. Warto więc wykorzystać studia nie tylko do zdobywania wiedzy, lecz także do doskonalenia sposobu jej wykorzystywania. Punktem wyjścia jest umiejętność zadawania właściwych pytań. Kolejne kroki to dobór i weryfikacja informacji, a następnie ich interpretacja i podejmowanie decyzji na podstawie uzyskanych wyników.

Nie wyciągaj wniosków zbyt szybko. Najpierw sprawdź przyczyny

Na spotkaniu organizowanym przez koło naukowe pojawia się zaledwie część spodziewanych uczestników. Najprościej byłoby stwierdzić, że studenci nie zainteresowali się tematyką wydarzenia. Taka ocena może być jednak przedwczesna. O frekwencji mogły zdecydować zupełnie inne okoliczności – godzina spotkania, niewystarczająca promocja czy wydarzenia odbywające się równolegle.

Aby ustalić, co rzeczywiście wpłynęło na liczbę uczestników, organizatorzy powinni przyjrzeć się każdej z tych możliwości. Dopiero wtedy mogą określić, których informacji potrzebują i jakie zmiany warto rozważyć przed następnym spotkaniem.

Ten przykład pokazuje ważną zasadę myślenia analitycznego: aby znaleźć odpowiedź, należy najpierw jasno określić, czego właściwie chcemy się dowiedzieć. Zbyt pochopne rozpoznanie przyczyny może sprawić, że nawet starannie zgromadzone informacje nie pomogą w rozwiązaniu właściwego problemu.

Dobre dane to podstawa trafnych wniosków

Nawet rozbudowane zestawienia informacji niewiele pomogą, jeśli nie odnoszą się do analizowanego problemu. Dlatego podczas zbierania danych warto kierować się przede wszystkim ich przydatnością, a nie ilością. Znaczenie mają również aktualność informacji, ich zakres oraz możliwość porównania różnych rozwiązań.

Aby zmniejszyć skalę zwrotów w sklepie internetowym, nie wystarczy przyjrzeć się statystykom sprzedaży. Więcej przydatnych wskazówek może przynieść sprawdzenie, jakie produkty klienci najczęściej odsyłają i z jakich powodów. Podobne podejście można zastosować, gdy przedsiębiorstwo rozważa inwestycję w magazyn energii dla firmy. Oprócz ceny urządzenia znaczenie mają koszty eksploatacji, profil zużycia prądu, ceny energii oraz ewentualne nadwyżki z fotowoltaiki. Dopiero zestawienie tych informacji pozwala ocenić, czy takie rozwiązanie odpowiada rzeczywistym potrzebom przedsiębiorstwa.

Hipoteza to jeszcze nie fakt. Jak weryfikować wnioski?

Dane mogą pokazać, że coś się zmieniło, ale nie zawsze pozwalają ustalić przyczynę tej zmiany. Pierwsze nasuwające się wyjaśnienie to hipoteza – przypuszczenie, które trzeba sprawdzić, zanim uznamy je za fakt.

Przykładowo biblioteka akademicka wydłuża godziny otwarcia, a po pewnym czasie rośnie liczba wypożyczeń. Można przypuszczać, że studenci częściej korzystają z księgozbioru dzięki większej dostępności biblioteki. Istnieje jednak także inne wyjaśnienie – zbliżająca się sesja egzaminacyjna mogła zwiększyć zapotrzebowanie na książki. Wiemy więc, że liczba wypożyczeń wzrosła, ale nie znamy jeszcze przyczyny tej zmiany.

Pomocne może być sprawdzenie, o jakich porach studenci wypożyczali książki, oraz zestawienie liczby wypożyczeń z danymi za analogiczny okres poprzedniego roku. Ważne jest również ustalenie, skąd pochodzą dane, jak zostały zebrane i czy da się z nich wyciągnąć inne wnioski. Pozwala to uniknąć skupiania się wyłącznie na informacjach potwierdzających pierwsze przypuszczenie. Sam fakt, że dwa zdarzenia nastąpiły po sobie, nie dowodzi bowiem, że jedno było przyczyną drugiego.

Nie wystarczy podjąć decyzję – trzeba ją jeszcze uzasadnić

Podczas projektu zaliczeniowego zespół może stanąć przed wyborem sposobu zbadania opinii studentów. Ankieta zwykle pozwala zebrać odpowiedzi od większej liczby osób, a wywiady – dokładniej poznać ich punkt widzenia. Jeśli celem jest poznanie opinii możliwie szerokiej grupy w krótkim czasie, wybór ankiety będzie łatwy do uzasadnienia. Gdy jednak zespołowi zależy na pogłębionych odpowiedziach, lepszym rozwiązaniem mogą okazać się wywiady, choć zajmą więcej czasu. Ostateczna decyzja powinna więc wynikać z celu badania i możliwości zespołu.

Ta sama zasada dotyczy decyzji biznesowych. Firma rozważająca montaż paneli fotowoltaicznych musi odpowiedzieć na pytanie, jak dobrać moc instalacji fotowoltaicznej do zużycia energii w firmie. Roczne zużycie prądu to jednak tylko część potrzebnych danych. Przy porównywaniu wariantów znaczenie ma także to, kiedy przedsiębiorstwo potrzebuje najwięcej energii i ile prądu z instalacji będzie mogło wykorzystać na bieżąco. Jeśli analiza wykaże, że większa instalacja generowałaby nadwyżki trudne do opłacalnego wykorzystania lub rozliczenia, może to uzasadniać wybór mniejszej mocy. Z kolei plany rozwoju przedsiębiorstwa czy możliwość magazynowania energii mogą przemawiać za większym wariantem. Taką decyzję trzeba jednak rozpatrzyć również pod kątem kosztów i ograniczeń technicznych.

W obu sytuacjach najważniejsze jest wykazanie, dlaczego wybrane rozwiązanie najlepiej odpowiada określonym potrzebom. Dobra rekomendacja przedstawia argumenty za jego przyjęciem, ale nie pomija też ograniczeń. Dzięki temu inni mogą ocenić, na jakich przesłankach opiera się decyzja.

Myślenie analityczne można trenować na co dzień

Czy da się przedstawić dobrze uzasadnioną rekomendację na jednej stronie? Takie właśnie ćwiczenie proponuje w swoich materiałach dydaktycznych University of South Carolina. Zadanie polega na sformułowaniu głównego wniosku, poparciu go dwoma lub trzema konkretnymi ustaleniami wynikającymi z danych, wskazaniu ograniczeń analizy oraz zaproponowaniu dalszego działania. Po zakończeniu projektu można wrócić do przygotowanej rekomendacji i ocenić, czy sprawdziła się w praktyce.

Nie trzeba jednak czekać na specjalne zadanie, żeby ćwiczyć podobny sposób rozumowania. Okazji dostarczają codzienne obowiązki studenckie. Podczas przygotowywania projektu można zestawić kilka metod pracy i uzasadnić wybór jednej z nich. Przy lekturze artykułu naukowego – sprawdzić, czy przedstawione dane rzeczywiście potwierdzają wnioski autora. Z kolei kiedy praca zespołu zaczyna się opóźniać, warto najpierw ustalić przyczyny, a dopiero później proponować usprawnienia.

Takie podejście przydaje się również poza zajęciami – choćby podczas wyboru przedmiotów dodatkowych lub porównywania ofert praktyk. Z czasem sprawdzanie informacji, rozważanie alternatyw i uzasadnianie własnych decyzji może stać się naturalnym nawykiem.

Dlaczego pracodawcy cenią myślenie analityczne?

Pracownik, który potrafi samodzielnie rozpoznać problem i zaproponować rozwiązanie poparte faktami, ułatwia pracę całemu zespołowi. Nie musi przy tym zajmować stanowiska związanego z analizą danych. Takie podejście przydaje się w marketingu, sprzedaży, administracji czy zarządzaniu projektami. Pomaga unikać pochopnych decyzji, rozsądniej wykorzystywać dostępne środki i usprawniać codzienne działania.

Dobrym przykładem jest sytuacja, w której firma odnotowuje spadek liczby zapytań od potencjalnych klientów. Zamiast od razu zwiększać wydatki na reklamę, pracownik może najpierw sprawdzić, czy prawidłowo działa formularz kontaktowy na stronie internetowej. Jeśli wykryje usterkę, jej usunięcie pozwoli wyeliminować przeszkodę utrudniającą klientom kontakt z firmą. Przedstawiając przełożonym wyniki sprawdzenia i proponowane rozwiązanie, pracownik pomaga podjąć decyzję bez niepotrzebnego angażowania dodatkowych środków.

Umiejętność takiego rozumowania można zaprezentować już podczas rekrutacji. Brak doświadczenia zawodowego nie jest tu przeszkodą – odpowiednim przykładem może być projekt realizowany na studiach. Warto opowiedzieć rekruterowi, z jakim wyzwaniem mierzył się zespół, jakie informacje pomogły zrozumieć sytuację i co przesądziło o wyborze konkretnego działania. Dzięki temu kandydat pokazuje swoje podejście do rozwiązywania problemów na rzeczywistym przykładzie, zamiast ograniczać się do deklaracji umiejętności.

Umiejętność, którą warto rozwijać już na studiach

Nie każda decyzja wymaga skomplikowanych obliczeń. Często ważniejsze okazuje się zadanie sobie pytania, czy dostępne informacje rzeczywiście uzasadniają wyciągnięty wniosek. Takie podejście rozwija myślenie analityczne – niezależnie od kierunku studiów. Im częściej ćwiczymy je podczas nauki i codziennych wyborów, tym łatwiej później wykorzystać je w nowych sytuacjach, również zawodowych. Nie chodzi więc o jednorazowe opanowanie określonej techniki, lecz o wypracowanie sposobu rozumowania, do którego można regularnie wracać.


Źródła:

Autor: J.W.

 

 

 

Powiązane artykuły